Leren voelen

Het volgende kan ik vertellen omdat het mentaal erg goed met me gaat en ik al ver ben gekomen in traumatherapie.

Menigeen dacht dat ik emoties niet durfde te voelen, laat staan te delen omdat de maatschappij er weinig op ingericht is. Men verwacht vrolijkheid en eeuwige positiviteit. Zaken als rouw, verwerken van verdriet, het hebben van pijn,  het mag allemaal bestaan maar wel graag in de eigen vrije tijd. Liefst achter gesloten deuren. Zolang niemand er last van heeft. Weer anderen waren in de veronderstelling dat ik liever niet wilde voelen en daarom logischerwijs mijn emoties vaker het raam uit gooide dan wat anders. Als de wereld om je heen regelmatig instort, wil je dat liever niet al te intens ervaren en voelen.

Hoewel beiden gedachten zeker een flinke kern van waarheid bevatten, is dat in aanvang niet de reden waarom ik zoveel moeite had met mijn emotionele leven. Waarom ik uit ratio leefde en mijn emoties achterwege liet. Of waarom ik moeite had met hechten. Maar wacht, ik kan beter anders beginnen met vertellen …

Mijn moeder was tot in haar zwangerschap van mij elke dag van haar leven ernstig mishandeld. Ze zal geen flauw benul gehad hebben hoe een gezin eruit kon zien. Wat kinderen nodig hebben om veilig op te groeien. Hechten was iets wat ze simpelweg niet kon. Daarnaast had ze nogal wat psychische problemen aan haar jeugd overgehouden. Een gevoel van eigenwaarde is haar lang vreemd geweest, tot haar dood heeft ze het gevoel gehouden dat mensen eigenlijk niet van haar konden houden. Het mag een wonder heten dat mijn moeder kans heeft gezien de (ook) leuke, humorvolle en in wezen lieve vrouw te worden die ze was.

Zij wilde dan ook in geen enkel opzicht op haar moeder lijken en met mij alles beter doen dan het in haar eigen jeugd was verlopen. Hoewel ze het zeker beter heeft gedaan, had die planning tegelijkertijd geen schijn van kans. Zij kon niet hechten en dus leerde ik dat ook niet. Zij had zich nooit emotioneel kunnen ontwikkelen dus kon ze mij dat evengoed niet leren. Ze was nogal hard voor zichzelf en daardoor ook voor mij. Ongewild herhaalde ze allerlei uit haar eigen jeugd en erfde ik indirect haar post traumatische stress. Bovendien werden mijn jeugd, mijn omgeving, mijn kansen alsook mijn problemen altijd vergeleken met die van mijn moeder. Omdat mijn moeder was opgegroeid in de hel, was ik dus gedoemd om elk vergelijk te verliezen. Wat mij ook overkwam of waar ik ook mee worstelde, mijn moeder had het altijd x keer slechter gehad dan ik het ooit zou hebben. Pijn, verdriet, teleurstelling, verbolgenheid, boosheid, onzekerheid en meer mocht geen naam hebben in mijn leven.

En zo groeide ook ik – hoe onbedoeld ook – emotioneel verwaarloosd en mishandeld op. Herkennen van emoties, deze benoemen, er iets mee kunnen doen en wellicht delen met anderen heb ik gewoonweg nooit geleerd. Veel emoties mochten er ook niet zijn want janken heeft geen zin en mijn problemen en onzekerheden hadden in hun ogen geen bestaansrecht. Ik hield wel van mensen maar kon me tegelijkertijd niet goed hechten, nog iets wat ik nooit had meegekregen dus simpelweg niet kon. Mijn ratio vormde bovendien de sleutel in mijn coping strategieën en overlevingsmechanismen. Achteraf gezien liep mijn emotionele leven bezopen veel achter en restte mij niets anders dan het leven en alles erin te beredeneren. Je doet wat je kan tenslotte.

Daarnaast speelde een ander fenomeen. Als je onveilig opgroeit en mishandeld wordt, zal je doorgaans bewust dan wel onbewust proberen situaties voor te zijn. Je kan het vergelijken met checken waar de nooduitgang zit in een drukke, publieke ruimte. Je wil weten hoe je weg kan komen, mocht er iets mis gaan. Vaak proberen kinderen die mishandeld worden zo onzichtbaar mogelijk te geraken. Ik probeerde vooral zoveel mogelijk tekenen te zien dat een situatie kon omslaan of er ellende zou uitbreken. Daarbij lette ik op van alles, van een opgetrokken wenkbrauw tot een lichte versnelling in iemands ademhaling tot spullen die van hun plek af waren. Zelfs iemands kledingkeuze kan soms vertellen in welke stemming  betreffende persoon die dag is. Eigenlijk scande ik dus op sfeer en emotie. Onbewust, in de hoop ellende in eerste aanvang te herkennen en nog iets aan een aanstormende situatie te kunnen verhelpen.

Waarschijnlijk heeft het weinig verschil gemaakt – als kind kan je mishandeling niet tegenhouden – maar het leverde tot voor kort een absurde dubbelzijdigheid in mij op. Ik kon – soms tot in detail of zelfs bij wildvreemden – emoties van anderen herkennen en benoemen. Tegelijkertijd kon ik van mijn eigen emoties geen chocola maken. Daarnaast was ik behept met verstrekkende empathie voor alles en iedereen om mij heen, zogenoemde compassie voor de zelf ontbrak dan weer volledig in mij. Iets waar ik me tot traumatherapie nooit zo van bewust ben geweest overigens. De eerste keer dat me werd verteld dat ik de emotionele ontwikkeling van een klein kind had, was ik behoorlijk beledigd. Frappant was dat ik ter verdediging direct aanwees wat de emoties van mijn psycholoog op dat moment waren maar op de vraag hoe ik me voelde alleen in huilen uit kon barsten omdat ik het simpelweg niet wist. Alsof ik faalde voor een test waarvoor ik van mijzelf niet mocht falen.

Hoe zweefteverig het ook klinkt, heb ik in traumatherapie dus leren voelen. De emoties waren er heus wel maar omdat ik er niets mee kon, dissocieerde ik er van weg en stapte vol automatisch over op mijn ratio. Iets wat me als coping strategie had geholpen en ver had gebracht maar waar ik in het nu voornamelijk erg eenzaam en verward van werd. De reden ook dat ik nooit iets in mijn leven had verwerkt. Dat hadden mijn hersenen nooit geleerd.

Hoe ik heb geleerd te voelen, kan ik amper uitleggen. In elk geval met behulp van een psycholoog die ik regelmatig stiekem heb vervloekt. Elke sessie wees hij me op de momenten dat ik van emotie naar ratio vluchtte. Ontelbare keren pushte hij me niet te vertellen wat ik dacht maar hoe ik me voelde. Hielp me daarbij door uit te leggen om wat voor gevoelens het ging, hoe ze benoemd kunnen worden en dat ik ze mocht uiten. Er volgden sessies waar ik terug in mijn verleden werd gebracht, elk detail te herbeleven maar deze keer met de voortdurende vraag: hoe voel je je? Eerlijk, het eerste jaar voelde alsof ik steeds verder wegzakte in mijn nachtmerrie.

De omslag kwam toen ik vorig jaar enkele EMDR sessies kreeg van een tweede psycholoog. Niet alleen haalde dat de meest intense pijn, angst, woede en verdriet in me boven, het werd tevens los gekoppeld van de herinnering tot er (nagenoeg) geen spanning meer mee kwam. EMDR is een vorm van verwerken in sneltreinvaart en mijn hersenen sloegen er enorm op aan. Verbindingen die ik tot dan gemankeerd had, werden na vierenveertig jaar alsnog aangemaakt en het effect was verstrekkend.

U zal het wellicht (en hopelijk) vreemd in de oren klinken maar er is een wereld voor me open gegaan. Ik was altijd in de veronderstelling dat je voor verwerken iets actief moest doen en raakte geërgerd als mensen niet konden vertellen wát dan. Nu merk ik dat het geen activiteit is. Het is iets wat plaats vindt. In een post traumatische stress stoornis helpt delen, vertellen, huilen, schreeuwen of wat dan ook niets en daarom blijft het zich tot in de eeuwigheid herhalen. Inmiddels helpt het wel. Vertellen van mijn verhaal brengt me verder. Een huilbui lucht daadwerkelijk op. Uitspreken of uitschreeuwen haalt woede uit mijn systeem. Elke emotie kan iets mee gedaan worden en zorgt voor verandering, vooruitgang.

Ik vind het ook nog best moeilijk. Voelen is niet alles als er een hoop shit in je leven zit. Ergens ben ik erg blij dat ik voorheen niet intens voelde, ik zou niet weten hoe ik dan door mijn leven gekomen was maar het was niet best geweest. Vorig jaar vond er een traumatische gebeurtenis plaatst die ik intens voelde. Toen heb ik mijn psychologen nog wel eens verwenst omdat mijn oude coping mechanismen niet meer werkten maar ik nog niet zo uit de voeten kon met de heftige gevoelens die trauma met zich mee brengt. Als ik geprikkeld raak heb ik nog wel eens de neiging terug te vallen in mijn ratio, dat is iets waar ik me bewust van moet blijven. En ik moet nog best wennen aan mezelf. Ik ben emotioneler geworden, ben sneller geraakt en zit tegenwoordig wel eens een potje te grienen bij bijvoorbeeld televisiebeelden. Het kost moeite me er niet zwak mee te voelen, al weet ik dat emotioneel zijn niet per se een zwakte is.

Het moeilijkste is dat wat voorheen niet is verwerkt, alsnog aan bod komt. Ik ben in elk opzicht denkbaar enorm vooruit gegaan behalve op de as ‘verdriet’. Dat is tot in het extreme gaan pieken.  Dat is normaal, dat is zelfs erg logisch en goed maar makkelijk is heel anders. Vierendertig jaar tyfuszooi duurt wel even om doorheen te werken. Gelukkig is dat tijdelijk en daar kan ik me aan vast houden.

Denk asjeblieft niet dat ik hele dagen ongelukkig ben. Er zijn nog wel momenten van post traumatische stress maar vele malen minder heftig dan het twee jaar geleden was. En ik kan er inmiddels beter mee om gaan, ik verdrink er zelden nog in. Bovendien voelen betekent niet alleen voelen van verdriet. Het betekent voelen van alles, ook vrolijkheid, liefde of zin hebben in het leven.  Het verdriet hoort er nog wel even bij maar over het geheel voel ik me zoveel prettiger dan tot vorig jaar het geval.

Tot slot is het nog niet ‘af’. Ik krijg nog therapie, EMDR en gesprekken. Er zijn twee psychologen waar ik nog een tijdje op terug kan vallen. En in twee jaar heb ik al zo onvoorstelbaar veel bereikt. Dan te bedenken dat het alleen maar nog beter kan worden …

17 thoughts on “Leren voelen”

  1. Ik kan weinig zinnige woorden toevoegen aan jouw “zelfgenezingsproces”.
    lijkt me ook niet nodig, je bent zeer goed bezig.

    Mooi dat, zoals je in je laatste alinea schrijft, je nog hulp kunt krijgen/vragen om het helemaal af te maken.

    2017 wordt vast een zeer goed en positief jaar!

  2. Volgens mij ben jij allesbehalve zwak, maar juist onwijs sterk dat je dit proces zo doorloopt en emoties meer toe durft te laten. Fijn dat het de goede kant opgaat!

  3. Hallo Cindy, we kennen elkaar niet. Of misschien wel een klein beetje: ik heb onlangs gereageerd op jouw reactie in het laatste stukje van Maanisch.nl
    Je schrijft lekker soepel. Tot ziens bij Luna!

  4. Dat heb je mooi opgeschreven, vooral ook waar het je moeder betreft. Erg belangrijk om dat soort dingen te kunnen begrijpen.

    1. Dankjewel voor het compliment. En ja. Vind het ook belangrijk om over te vertellen. Soms toch wel het gevoel dat ik mijn moeder aan het afvallen ben en dat heeft ze niet verdiend.

  5. Met tranen in mijn ogen las ik je stuk over voelen en hoe het er bij jou thuis aan toe ging. Ik dacht dat had ik zo geschreven kunnen hebben, jij verteld mijn verhaal. Ik weet niet wie je bent en ken je natuurlijk niet, maar mooi omschreven en ontzettend dapper hoe je dit allemaal bent aangegaan. Ik heb hem gekopieerd en bewaard, om mezelf eraan te herinneren dat er hoop is, dankzij jou. Dank je wel daarvoor. Liefs

  6. Je vertelt in grote lijnen mijn verhaal. Een moeder die niet kon hechten en ik dus ook niet. Ik heb al twee jaar therapie maar voel me steeds schuldig als ik dingen niet kan, voel me een aansteller. Ook ik kan bij anderen emoties aflezen maar niet bij mijzelf. Ik rationaliseer alles en probeer vooral ook vóór te zijn dat er voor me gezorgd word, ik doe het liever zelf. Ik ben emotioneel ook een “peuter”. Ik dissocieer ook bij gevoelens (alle emoties komen er bij mij psychosomatisch uit). Ik ben blij je verhaal gelezen te hebben en te lezen dat het meer voorkomt dat je bij anderen dus wel alles kan herkennen maar niet bij jezelf. Dank voor het opschrijven.

  7. Dank je voor dit stuk, door hoe jij dit beschrijft kan ik mezelf beter begrijpen. Ik ben na traumatische gebeurtenissen zoekend in hoe verder. Wellicht wil je me een stukje op weg helpen vanuit jouw ervaring. Twee dingen zou ik je graag vragen:

    Wat voor een soort therapie volg je? Ik bedoel dan niet de EMDR, maar de ‘normale’ therapie. Is dat specifiek op trauma gericht? Hoe profileert jouw psycholoog zich? Ik vind het lastig om een goede behandelaar te vinden, veel zijn gericht op hier en nu (cognitief) wat voor trauma niet perse passend is?

    En als tweede, je schrijft dat verwerken iets is wat plaats vindt. Kan je daar nog iets meer over vertellen?

    Heel veel dank en sterkte in het vinden van jouw weg door je pijn en verdriet heen.

    1. Hai Yodo,

      Sorry voor de late reactie, ik worstel wat met andere medische problemen.

      Inmiddels volg ik geen therapie meer. Maar destijds was het een combinatie van strategieën van EMDR en nagesprekken tot ACT. Veel is toch gericht op het nu in de zin van hoe je in het nu om kan gaan met wat er aan trauma is gebleven. Dat is trouwens ook omdat veel vertellen en praten over de trauma’s het trauma nog meer kan vastzetten of kan hertraumatiseren.

      Over het verwerken, dat is lastig uit te leggen. Merkte na de EMDR dat mijn hersenen een ander pad zijn gaan volgen. En door de EMDR ervaring er meer verwerkt werd, mijn hersenen ervan geleerd hebben hoe te verwerken. Het blijkt niet iets te zijn wat je bewust of actief doet, hetgeen ik daarvoor altijd heb gedacht. Bijvoorbeeld, voorheen kon ik wel vertellen en praten over een trauma maar hielp dat niets om te verwerken, van het trauma los te komen of verder te kunnen. Het bleef bij herhalen wat me overkomen was en hoe het me deed voelen en anders niets. Na de EMDR merk ik dat praten wel iets doet. Dat het sneller voelt dat iets vertelt is en als last van mijn schouders af kan. Alle gevoelens en intensiteit van een herinnering minderen flink.

      Weet niet of je er iets aan hebt. Het is zo lastig te verwoorden eigenlijk.

  8. Hoi,

    Ik wou even reageren op je verhaal, het is alsof ik mijn eigen verhaal hier terug lees heel erg bijzonder.
    Wil je daarom bedanken dat je dit hebt willen delen.
    Zelf heb ik al meerderen therapieën gehad van regressie tot aan ACT maar bij de laatste is er vanuit de therapeut besloten om te stoppen en mij door te verwijzen naar een gespecialiseerde psycholoog die bekend is met trauma’s.
    Helaas zijn de wachttijden erg lang en kan ik pas over 10 weken terecht.
    Ik bewaar jouw verhaal, dan kan ik het ook beter verwoorden als ik mijn verhaal kan vertellen.

    Groetjes Danny

  9. Jij dankjewel voor je lieve reactie Danny. Fijn om te horen dat je iets aan mijn ervaring hebt. Het is zwaar om zo lang te moeten wachten weer en in deze rare tijd. Hoop dat je er heel veel baat gaat hebben van traumatherapie. Veel sterkte en liefs gewenst.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *