Satire is geen grap als het om Zwarte Piet gaat?

Afgelopen vrijdag bij Pauw en Witteman. Men trapt af met een discussie over racisme in Nederland naar aanleiding van media fragmenten, waaronder het inmiddels beruchte fragment fragment uit satirisch(!) nieuwsprogramma ‘Volgende Week’. In een stukje Sinterklaas journaal zien we dat de Zwarte Pieten de Staf van Sinterklaas vergeten zijn, Dieuwertje Blok vraagt zich bezorgd af wat er zal gebeuren als de stoomboot weer terug moet naar Spanje. Vervolgens zien we een fragment uit de film ‘Amistad’, een film over de verschrikkingen van de slavernij. De verontwaardiging aan tafel is enorm en iedereen die ook maar iets te maken heeft gehad met het fragment uit ‘Volgende Week’ of heeft gewaagd er met enige gene om te lachen, wordt rap veroordeeld. Thierry Baudet (publicist) tracht enig tegen geluid naar voren te brengen maar krijgt hier amper de kans voor. Dat het gaat om satire wordt vergeten, dat het fragment wellicht snoeihard aanwijst dat zwarte piet racisme is en dus aangegrepen kan worden om racisme in Nederland aan de kaak te stellen, komt bij werkelijk niemand op. Volgens de gekwetsten aan tafel gaat het hier om racistische ‘grappen’ en dat kan – hoe grappig ook bedoeld – nooit of te nimmer.

Twintig minuten later komt Margriet van der Linden aan het woord. Zij bespreekt seksueel geweld tegen vrouwen en hoe vaak dat nog voorkomt, zelfs ook hier. Ook zij brengt een mediafragment mee om haar punt te ondersteunen. Nu een stukje uit satirisch programma  ‘Toren C’. Twee aso meiden staan met een beschaafde, ietwat verlegen man in de lift waar zij hem seksueel intimideren en vervolgens afpersen (om hem daarna onder bedreiging de lift uit te smijten). Gek genoeg hier geen enkele verontwaardiging. In tegendeel. Paul Witteman geeft aan dit een erg leuk programma te vinden. Margriet van der Linden zegt intens serieus: “Dit vind ik een voorbeeld van zeer goed, geslaagde satire. Een heel serieus onderwerp [wat aan de orde van de dag is]. Maar het wordt tot een zo bizar, satirisch niveau over de top getrokken, dat je denkt ‘nou dit is toch niet te geloven?’ En inderdaad, dit is niet te geloven.” Degenen die even hiervoor nog hevig verontwaardigd en gekwetst waren door het fragment uit ‘Volgende Week’, zitten nu breed glimlachend en vol plezier ja te knikken. Alsof ze willen zeggen: Ja, dit fragment verdiend het predikaat satire en mogen we allemaal hartelijk om lachen!

Blijkbaar is dus algemeen bekend wat het begrip satire inhoudt maar gaat die kennis linea recta de prullenbak in zodra het even niet aanstaat. Of misschien werkelijk een gevoelige snaar raakt, zoals bedoeld.

Omdat ik al verschillende keren uitgekafferd, verwijderd en geblokkeerd ben door mensen die zeggen ‘in gesprek’ te willen over Zwarte Piet maar blijkens de praktijk alleen zichzelf willen horen. Persoonlijk zie ik Zwarte Piet niet direct als racisme maar als onderdeel van een sprookje wat zichzelf voortdurend enigszins herschrijft. Maar als de ‘discussie’ iets heeft aangetoond, is het volgens mij in elk geval dat racisme in Nederland zwaar ingeburgerd zit en hele volksstammen sowieso maar blind een eind weg razen en tieren. Jammer dat men zich blijkbaar liever bezig houdt met uitspraken van mensen als Daphne Bunskoek of Anouk dan met de problemen die er werkelijk zijn.

Wie is de Mol?

Het moge duidelijk zijn, PAULIEN is de Mol!!!

Na mijn vergissing dat Joep van Deudekom de Mol zou zijn (maar de tweede aflevering al moest vertrekken), verdenk ik Paulien. Aanvankelijk omdat Joep iedereen verdacht behalve Paulien, omdat ze niet zo opviel in de groep waar ze normaal behoorlijk aanwezig is en het zo ook niet opviel dat ze onopvallend geen geld binnen bracht. En omdat ik fan van haar ben, dat ook. Later leek er meer in haar richting te wijzen. Hoewel ik moet toegeven dat hetzelfde van andere kandidaten te zeggen was, er wordt vrij lustig geknipt en geplakt op de redactie van ‘Wie is de Mol?‘.

Aflevering acht en negen vlogen de verwijzingen ons echter om de oren en kan het niet anders of ik heb voor het eerst in alle seizoenen van de Mol, vrij vroeg de goede Mol uitgekozen. Volgende week zullen we weten of ik het bij het juiste eind heb of dat u mij van harte uit kunt lachen.

Wat denkt u, is het Paulien of toch Kees?

 

Psje: Velen denken dat Kees de mol is, vanwege de cijferreeks die Paulien in de trein ter hint kreeg. Maar Paulien beantwoordde de vraag om deze hint te krijgen, fout. Dus kreeg ze een waardeloze hint die ons wijs wil maken dat Kees de Mol zou zijn. Ergo, Paulien is de Mol!

 

Media en het verkeerde voorbeeld

Debat op 2. Een zaal vol mensen die helder en concreet aangeven door welke maatregel zij hoeveel euro achteruit gaan onder invloed van het ‘lente akkoord’. Het gaat om grote bedragen én voor sommigen grote gevolgen tot de kans op faillissement aan toe. De aanwezige politici reageren aller belabberst en de kijker voelt het, hier wordt écht duidelijk hoe de kleine ondernemer, jan modaal, de oudere of de chronisch zieke het amper tot niet zal gaan redden onder de grove bezuinigingen in 2013.

Dan blijkt ineens dat één mijnheer die weliswaar 450 euro per maand gaat inleveren op zijn lease auto, een ton per jaar verdient (deels op provisie maar toch). En zegt hij tot overmaat van ramp iets over dat hij ook gaat bezuinigen door zijn ski vakanties dichter bij huis te gaan doen. Oef …

Dit is duidelijk geen Jan modaal en ook niet iemand die niets meer kan inleveren. Maar het kwaad is al geschiedt. Alsof deze man representatief is voor de gehele bevolking en uit een soort plaatsvervangende schaamte – ‘zei die man dat nu echt, over die ski vakantie?’ – wordt toegegeven dat Nederland maar een welvarend land is. Dat ‘we verwend zijn’ en wellicht best met wat minder luxe toe kunnen. Petra de Boevere – eigenaresse van een slijterij in een grensgebied – doet nog een poging het tij te keren en geeft aan dat zij niet in de buurt komt van een inkomen van een ton per jaar, maar op een of andere manier wil het niet baten. De genodigde politici knappen zichtbaar op, dit is de boodschap die ze liever zien: het valt allemaal best wel mee. De uitzending die indrukwekkend beloofde te worden, zakt ineens in elkaar tot het zoveelste onzinnige gesprek op televisie.

Ik krijg zin om het toestel het raam uit te gooien.

Wat is dat toch, dat media vaak feilloos het verkeerde voorbeeld vooruit weten te schuiven? Waar ik van mensen weet dat je geen auto in bezit mag hebben om in aanmerking te komen voor de voedselbank, zie ik op televisie altijd weer diegene die een voedselpakket in de achterbak staat te laden. Zijn er weinig mensen die werkeloos thuis willen blijven, weten programmamakers altijd weer die slampamper die het wel best vindt, te vinden. Item over problemen onder AOWers, komt er een mevrouw in beeld die met stevig aanvullend pensioen en geheel afbetaald huis het zo moeilijk niet heeft. Geen wonder dat er vaak gedacht wordt dat ‘het wel meevalt’. 

De wereld draait door zonder As The World Turns

Tweeëntwintig jaar geleden leerde ik het voor het eerst kennen omdat mijn ouders het vaak keken en ik dus soms ‘verplicht’ mee zat te kijken. ‘S avonds laat de herhaling van ‘As The World Turns‘ op RTL 4. Ze waren werkelijk fan van de serie en mijn moeder praatte me gerust drie weken bij als ik weer eens een aantal weken gemist had. Ik moest er altijd een beetje om lachen, mijn ouders waren niet bepaald het soap opera type. Ze hebben het dan ook slechts een paar jaar volgehouden en stopten met kijken, net toen ik – inmiddels het huis uit – de lol er van in ging zien. Niet dat het werkelijk razend interessant was, het verhaalde over het zogenoemde ‘gewone’ leven van een hoop fictieve personages in een even fictief stadje. Een weerspiegeling van het ware leven kon het niet genoemd worden. Elk normaal mens zou zichzelf van het leven beroofd hebben of in een psychiatrische inrichting gestrand zijn, als zij hetzelfde drama mee zouden maken als de personages in de serie deden. Maar toch was het leuk, elke dag kijken wat de scriptschrijvers nu weer bedacht hadden en meeleven met de personages in al hun geluk en vooral ongeluk. Bovenal was het een rustmomentje op de dag waarbij het verstand op nul kon en de waan van de dag plaats maakte voor een stukje simpel leuk. Jaren lang was het een vast ritueel. Schemerlampjes aan, met een kopje warme chocolademelk en een peukje op de bank As The World Turns kijken. Dat wil zeggen, als ik thuis was, het was nog niet zo erg dat ik de deur niet uit wilde om mijn soap niet te missen.

Verder in tijd hoefde ik het niet meer te missen. De videorecorder kwam in huis –  later vervangen voor een harddiskrecorder – en zo ging het van kwaad tot erger. In het begin nam ik het op voor als ik later ziek op de bank lag en me kapot verveelde, iets wat jaren lang veelvuldig speelde. Maar het leek wel alsof de meer ik keek, de minder ik wilde missen. Zelfs als ik een verhaallijn volslagen belachelijk vond, wilde ik toch weten wat er de volgende aflevering zou gebeuren. Het was op de koop toe prettig met mijn ver de nacht in verschoven bioritme. Iets te kijken aan het einde van de nacht zodat ik vervolgens geheel piekervrij in slaap kon vallen. De laatste tien jaar heb ik ‘As The World Turns’ dan ook dagelijks gevolgd en vrijwel geen aflevering meer gemist. Ter hilariteit van mijn omgeving kan ik wel stellen, kijken van soaps levert een mens weinig bonuspunten op.

Net heb ik de allerlaatste aflevering gekeken. En  zult zich wel een breuk lachen, het stemde me een beetje treurig. Na twintig jaar kijken, moet ik een ander ritueel gaan zoeken om gedachten uit te bannen en zonder piekeren naar bed te gaan. En heel eerlijk, zal ik de personages en al dan niet hysterische verhaallijnen ook gewoon missen…